'ಸ೦ಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ' ದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ೦ದರ್ಶನದ ಲೇಖನ

ಆತ್ಮೀಯರೇ,

ದಿನಾ೦ಕ: ೦೧-೧೦-೨೦೧೦ರ 'ಸ೦ಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಶುಕ್ರವಾರದ 'ಅ೦ದದೂರು ಬೆ೦ಗಳೂರು' ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ 'ಆಮುಖ' ಅ೦ಕಣದಲ್ಲಿ ಭುವನೇಶ್ವರಿ. ಹೆಚ್.ಸಿ.ಯವರು ನನ್ನ ಸ೦ದರ್ಶನದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದು ಅದರ pdf ಅನ್ನು e -mail ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಆಗಿನಿ೦ದಲೂ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮೊ೦ದಿಗೆ ಹ೦ಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ೦ಬ ಹ೦ಬಲ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗ್ ಗೆ ಹಾಕುವುದು ನಾನಾದ್ದರಿ೦ದ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ೦ತಾಗುವುದೆ೦ಬ ಅಳುಕು, ಜೊತೆಗೆ ಸಮಯದ ಅಭಾವ, ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಮು೦ದೂಡುತ್ತಾ ಬ೦ದೆ. ಈಗ ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸುಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮೆದುರು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ....

ಪರಿವೀಕ್ಷಕಿ ಸದಾಚಾರದ ನಿರೀಕ್ಷಕಿ

ಕಥೆ,ಕವನ,ಚುಟುಕು, ಲಲಿತಪ್ರಬಂಧ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಯುತ ಫಸಲನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಈ ಕವಿ ಆಶುಕವಿ! ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ದುಡಿತದ ನಡುವೆ ‘ಕೀಲೆಣ್ಣೆ'ಯಾಗಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿರುಚಿ ಸಿಂಚನ ಸೇತು! ಅವರದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ; ‘ಸಾಗಿದಂತೆ ಬದುಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಂಡಿ ಥಟ್ಟನೆ ಹೊಳೆವ ಚುಟುಕುಗಳೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಡನೆ ಸೇರಿಸುವ ಕೊಂಡಿ!'

‘ನಾನು ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಖಂಡಿತ ಭಾವಿಸಿಲ್ಲ. ಬರೆಯುವುದು ನನಗೆ ಸಂತಸದ, ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುವ, ಸಾರ್ಥಕ ಭಾವವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ಷಣ, ಅಷ್ಟೆ' ಎನ್ನುವ ತುಂಬು ಮನಃ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಬರಹಗಾತಿ ಪ್ರಭಾಮಣಿ ನಾಗರಾಜರ ಲೇಖನಿಯ ಕಸುವು ಈ ಸಾರಿಯ ಆ ಮುಖದಲ್ಲಿ..

ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬಾಸೆ ಮನದ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ
ಆದರೀ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ ಸಮಯ ಸಿಗದಲ್ಲಾ
ಅದಕಾಗೇ ಭಾವನೆಗಳನೆಲ್ಲಾ ಮೊಟಕು ಗೊಳಿಸಿ
ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ದೇವಿಗೆ ಚುಟುಕು ದಾಸಿ!

ಎಂದು ತಾನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ತನಗೆ ಒಗ್ಗಿದ, ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡ(!) ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವ ಹಾಸನ ನೆಲದ ಪ್ರಭಾಮಣಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೇವೆ ಮಾದರಿ. ಗಣಿತ ವಿಷಯ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಾಗಿರುವ ಈಕೆಯ ನಡೆ ನುಡಿ, ಚಿಂತನೆ, ಬರಹ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡಕೊಡುಗೆ.

‘ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ 'ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಾಧನೆ' ಎನ್ನುವುದು ಯಾವುದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ನಾನು ಬರೆಯಬೇಕೆನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಸಂತಸವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಆಸಕ್ತರು ಓದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂತಸವಾಗುತ್ತದೆ' ಎನ್ನುವ ಹಮ್ಮುಬಿಮ್ಮಿಲ್ಲದ, ತಾರುಮಾರಿಲ್ಲದ ಹದಮನಸ್ಕಲೇಖಕಿಯೊಂದಿಗಿನ ಮಾತಿನ ಸಾರ....

ಬಾಲ್ಯದ ಮೌನ ಹರಹು:
ನಮ್ಮದು ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ. ನನ್ನ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಸೋದರತ್ತೆ, ಅಕ್ಕ, ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಓದುವುದು ಮೆಚ್ಚಿನ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ಅಕ್ಕ ತಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಮ್ಮ, ಹಗಲೆಲ್ಲಾ ಕೆಲಸದ ಪರಂಪರೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮೆಯೆಣ್ಣೆ ಬುಡ್ಡಿ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಓದಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಾಗ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಊಟ ಮುಗಿದರೂ ಚರ್ಚೆ ಮುಗಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚೆಯ ಕಾವೇರಿ ಜಗಳದ ರೂಪವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು! ಅಕ್ಕನದು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ. ನಾನು ಮೌನ ಕೇಳುಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಓದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕೇಳಿ(ತಿಳಿದುಕೊಂಡ)ದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚು(ಈಗಲೂ!) ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಫುಲವಾದ ವಾದ, ವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅತ್ತೆ ನೂರಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು..... ಹೀಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ (ಹಳ್ಳಿಯ ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ) ನನ್ನ ಮೌನವಾದ ಬಾಲ್ಯ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿತ್ತೇನೋ ಎಂದು ಈಗ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಅಕ್ಕ...ನ ಅರಿವಿನಿಂದ ಬರಹದೆಡೆಗೆ:
ನಾನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕಥೆಯಾದ ‘ಅಕ್ಕ ಬರ್ತಾಳೆ‘ಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಏಳನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ನೆನಪು. ನಮ್ಮ ಬೀದಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ನನ್ನ ಓರಗೆಯವಳೇ ಆಗಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯ ದುರಂತಮಯ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಥಿತಳಾಗಿ, ಅವಳನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಭಿಸಿದ್ದ ಅವಳ ತಮ್ಮನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕಥೆಯದು. ಸುಮಾರು ೫-೬ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದ ನಂತರವೇ ನನಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಭಾವ ದೊರೆತದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಈಗಲೂ ನೆನಪಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಬರೆಯುವುದೇ ನನ್ನ ಬದುಕಾಯ್ತು. ಸಂತಸವಿರಲಿ, ದುಃಖವಿರಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತೋಚುವುದೋ ಹಾಗೆ ಅದರ ಮಂಥನ ನಡೆದು , (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾನು ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರುವುದರಿಂದಲೋ ಏನೋ) ಬರೆಯಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಒಂದು ಕಡೆ ಬರೆದಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಮೊದಲು ಕವನ ಬರೆದದ್ದು, ಮೊದಲು ಹಾಸ್ಯಬರಹ ಬರೆದದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಹೀಗೇ ನೆನಪಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಊರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಪುಟಗಳ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಆಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಏನೆಂಬ ಅರಿವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರ ಹಂಬಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು!

ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಿಂತ ಏಕತೆ ಸಾಕಲ್ಲವೆ... :
ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾವಲಂಬಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆ ಈಗ ವಿದ್ಯಾವಂತಳಾಗಿ, ದುಡಿಯುವ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ, ಅಥವಾ ಸ್ವಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಬಲ್ಲವಳಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಸಂತೋಷದ ವಿಷಯವೇ. ಮಹಿಳೆಯರಾದ ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಭಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು! ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವವಿವೇಚನೆಯಿರುವ ಎಲ್ಲರ ಜೀವನವೂ ಗಟ್ಟಿ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. 'ಮಹಿಳೆ' ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲಳು. ಅವಳಿಗೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು. ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕು.

ಯಾವುದೂ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ:
ಮಹಿಳೆ ಮನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ತಾಯಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳ ಕೆಲ ಮಗ್ಗುಲುಗಳು ಇವು ಅಷ್ಟೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ‘ನನ್ನ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು' ಎಂದುಕೊಂಡಾಕ್ಷಣ ಕುಸಿತ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಾಗಬಾರದು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಅಷ್ಟೆ.

ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಾಶ ಸಲ್ಲದು:

‘ರಿಸ್ಕ್ ಯಾಕೆ ತಿಂದುಂಡು ಹಾಯಾಗಿರೋಣ,. ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸೋಣ' ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನು ಕದಲಿಸುತ್ತದೆ ಒಳಗನ್ನು ಕೊಂದುಕೊಂಡು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಳಗಿನ ಉಸಿರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ‘ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಂಡು' ಬಾಳುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಾಶ ವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಈಗ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಾವಲಂಬನೆ ಕಡಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತಾನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾದಾಗ ಸರಿಸಮ ಎನ್ನುವ ಪದ ಸರಿಹೋಗಬಹುದು.

‘ನಾಲಗೆ ದಾಸ'ನಾಗಿರುವ ಮನುಜ:

ನಾನೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಂಶ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾದ ಮನುಜ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ನನಗಾಗಿ ಎಂಬ ದುರಾಸೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಫಲಿತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾಂಸಾಹಾರ. ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರದಿಂದ ಚಿಂತನೆಯೂ ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಒಂದೇ. ಒಂದು ಕುಡಿ ಚಿವುಟೋದು, ಗಿಡ ಮುರಿಯೋದು ಕೂಡಾ ಹೃದಯ ಹಿಂಡುವಂಥ ಘಟನೆಯೇ. ನಾಲಗೆಗೆ ದಾಸನಾಗಿರುವ ಮನುಜ ಆ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟು ತಾನೂ ಬದುಕಿ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಬದುಕಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಚೆನ್ನ.

ಆತ್ಮ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ವಂಚನೆ:

ಯಾವೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಆತ್ಮ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ‘ಕೆಲಸ' ಮಾಡಬೇಕು. ಆ ಆತ್ಮ ಸಂತೋಷವೇ ವಿಸ್ತ್ರುತ ರೂಪ ಪಡೆದು ಸಮಾಜ ಮುಖಿಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ! ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಯಾವಾಗ ತನ್ನ ಸಂತೋಷ ಮರೆತು ಇತರರನ್ನು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ‘ಕೆಲಸ'ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ ಆಗ ‘ಆತ್ಮ ವಂಚನೆ' ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ವಿಜೃಂಭಿಸಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಬದುಕು ಯಾಕೆ ಬೇಕು? ‘ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮೊದಲು ಮೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು' ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ.

ಮನದ ಅಂಗಳದಿ.........೩೫. ನಂಬಿಕೆ.

ನಾವು ‘ನಂಬಿಕೆ'ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಈ ಜೀವನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ನೇಹ-ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ-ನೆಮ್ಮದಿ ಇರಬೇಕಾದರೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ‘ನಂಬಿ ಕೆಟ್ಟವರಿಲ್ಲವೋ ರಂಗಯ್ಯನ.....' ಎಂದು ದಾಸರೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ‘ನಂಬಿಕೆ?ಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಏನನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ:

‘ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ, ನಿಜವಾಗಲೂ ಯಾವ ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿಸುವಾತನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಬುದ್ಧಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಬೇಕು. ಬುದ್ಧಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು, ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾನು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಆದರ್ಶ, ನಂಬಿಕೆ, ವಿಚಾರ, ಐಡಿಯಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.'

‘ನಾವು ನಂಬುವುದು ಏನನ್ನು?' ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ:
‘ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಸಾಹ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೇ? ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉತ್ಸಾಹ ಇರಬಲ್ಲದೇ?..........ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರದ, ಸ್ವಯಂಪೋಷಕವಾದ ಚೈತನ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಒಂದಿದೆಯೇ? ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನಂಬಿಕೆ ಬೇಕೆ? ಯಾಕೆ ಬೇಕು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ! ಬಿಸಿಲು ಇದೆ, ಬೆಟ್ಟ ಇದೆ, ನದಿ ಇದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವು ಇವೆ. ಜೀವನವು ನಿರಂತರವಾದ ಸಂಘರ್ಷ, ವೇದನೆ, ನರಳಾಟ, ಆಸೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಹಾಗೆ ಇದೆ. ಇರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ಅಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ನಮಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.'

‘ನಂಬಿಕೆಯ ತಳಮಳ'ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
‘ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮ, ದೇವರು ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೇ ಇರುವ ಮಾರ್ಗಗಳು. ಕ್ರೌರ್ಯದಿಂದ, ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ, ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ, ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಕೂಡಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನೀವೂ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತೀರಿ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲೂ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಅಸೂಯೆಗಳಿವೆ.......ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿರುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆಯ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ತೊಳಲುವ ಮನಸ್ಸು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲಾರದು.'

‘ನಂಬಿಕೆಯಾಚೆಗೆ' ವಿಮರ್ಷಿಸುತ್ತಾ.....
‘ಬದುಕು ವಿಕಾರವಾಗಿದೆ, ನೋವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ದುಃಖಮಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಊಹೆ, ತತ್ವ ಏನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಮಗೆ ಸಮಾಧಾನವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ವಿವರಣೆಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, ಊಹೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತ, ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಆಳವಾಗಿ ಬೇರು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅಲುಗಾಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ, ತತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಹಿಂದೆ, ಅಪರಿಚಿತವಾದದ್ದರ ಬಗೆಗಿನ ಭಯವಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದಷ್ಟೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅವು ಜನರನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿಂದೆಯೂ, ಒಂದೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಆಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಒತ್ತಾಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸತ್ಯವಾದದ್ದು ಏನು ಎಂದು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟು, ನೋವು, ನರಳಾಟ, ಹೋರಾಟಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಹೊರಟು ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುಬೀಳುತ್ತೇವೆ.
ನಂಬಿಕೆ ಬ್ರಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಂಬುದು ಸದಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ, ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಾನು ಎಂಬುದು ಇರುತ್ತದೆ. ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವುದು, ಮತ್ತೇನನ್ನೋ ನಂಬುವುದು ಎಂದರೆ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ನಾಸ್ತಿಕರೆಂದು ಕರೆದು ಸಮಾಜ ತಿರಸ್ಕಾರ ತೋರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಮಾಜ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಾಜ ದೇವರನ್ನು ನಂಬದೇ ಇರುವವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಎರಡೂ ಸಮಾಜಗಳೂ ಒಂದೇ. ಧರ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವೆಂದರೇನು, ದೇವರು ಯಾರು ಎಂದು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯು ನೀವು ಏನನ್ನು ನಂಬಿದ್ದೀರೋ ಅದನ್ನೇ, ಏನನ್ನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತೀರೋ ಅದನ್ನೇ ದೇವರೆಂದು, ಸತ್ಯವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ನೀವು ಸತ್ಯವೆಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತೀರಿ.'

‘ನಂಬಿಕೆಯ ತೆರೆ'ಯ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ವಿಷದಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ:
‘ಕೆಲವರು ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ನಂಬಿಕೆಯೇ ಜನರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ದೂರ ಮಾಡಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಿಂದೂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಬೌದ್ಧ.....ಎಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿದೆ. ಜನರ ನಡುವೆ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಗೊಂದಲದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಂಬಿಕೆಯೆಂಬುದು ಗೊಂದಲವೆಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರದೇ ಮಾಡುವ ಪಲಾಯನ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ಯದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ದಾರಿಯೇ ನಂಬಿಕೆ. ಗೊಂದಲವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಂಬಿಕೆ ಬೇಡ. ನಮಗೂ ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ನಂಬಿಕೆ ಅಡ್ಡ ತೆರೆಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.......'

‘ಬದುಕನ್ನು ಹೊಸತಾಗಿ ಕಾಣುವುದು' ಹೇಗೆಂಬುದನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ:
‘......ಗತಕಾಲದ ರೂಢಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಅಭ್ಯಾಸಗತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಲ್ಲದೇ, ಕ್ಷಣಕ್ಷಣ, ಅನುಕ್ಷಣ ಬದುಕನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಂದಾಗ ನಮಗೂ ಏನಿದೆಯೋ ಅದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸಂಚಿತ ನೆನಪುಗಳ ತೆರೆ, ನಂಬಿಕೆಗಳ ತೆರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸತ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ.'

‘ನಂಬಿಕೆ'ಯ ಕುರಿತಂತೆ ತಮ್ಮದೇ ಪ್ರಖರ ವಿಚಾರಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ನಂಬಿಕೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಯೋ ಆ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಿ ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು. ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ನಮ್ಮದಾಗಲಿ.

ಮನದ ಅಂಗಳದಿ.................೩೪. ಕೊಟ್ಟದ್ದು.....!

ಅಂದು ನಾನು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆತ ಕಂಡ. ಮುಂದಿನ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆತ ನನ್ನನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದನೋ ಅಥವಾ ಕಂಡೂ ಕಾಣದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೋ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಆತ ನಮ್ಮಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದ ದುಬಾರಿಯಾದ ಆ ಹಣವನ್ನು ಕೇಳಲೇ ಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಲಮಾಡಿ ಯಾವುದೋ ಕಾರ್ಯನಿಮಿತ್ತ ಕೊಟ್ಟದ್ದು. ಬಹುಶಃ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಬಡ್ಡಿಯ ಹಣದಷ್ಟೇ ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಖರ್ಚುಮಾಡಿರಬಹುದು! ಕೆಲಸವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಹಣವನ್ನಾದರೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಯಾವಾಗ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ವಿಚ್ಡ್ ಆಫ್! ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ಹಣ. ಮೋಸ ಹೊಂದುವವರು ಇರುವವರೆಗೂ ಮೋಸ ಮಾಡುವವರು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸುವಂತೆ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಕಣ್ಣಿಗೇ ಬೀಳದಂತಿದ್ದ, ಕರೆಗೂ ಸಿಗದಂತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ದಿನ ಮುಂದಿನ ಸೀಟಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾದಂತಿದ್ದ ಆತ ಇತ್ತ ತಿರುಗುವುದೂ ಅಸಾಧ್ಯವೆನ್ನುವಂತಿತ್ತು. ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಬ್ಯಾಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಭುಶಂಕರರ ‘ಖಲೀಲ್ ಗಿಬ್ರಾನ್' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಒಂದು ಪುಟವನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ತೆರೆದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗಿತ್ತು:

‘ಗಿಬ್ರಾನ್ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರಿ. ಅವನ ಅಲೌಕಿಕತೆಗೂ ನಿತ್ಯ ಬದುಕಿಗೂ ಅಂತಹ ಅಂತರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತನಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಆದಾಗಲೂ ತಾನು ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಅತ್ತಿತ್ತ ಸರಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ತುಂಬಾ ಹಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದ್ದ ಒಂದು ಆಸ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆತ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ತೊಡಗಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಬ್ಬರು ಸ್ತ್ರೀಯರು. ಅಂಥಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಹೇಳಿದ: ‘ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ನಾನು ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯಬೇಕು, ಇಲ್ಲ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.' ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು(ಪ್ರವಾದಿ) ನನ್ನ ಮುಖದ ಮುಂದೆ ಆಡಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು: ‘ನೀನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿದ್ದೀಯೆ. ಈಗ ಈ ವಿಷಯ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ?' ಆತ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು ಹೇಳಿದ: ‘ನಾನು ಯಾವುದನ್ನು ನಂಬಿದ್ದೆನೋ ಅದನ್ನು ನಂಬಿ, ನಾನು ಏನನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆಯೋ ಅದನ್ನು ನಂಬಿ ನಾನು ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧ ಹೊರಿಸಲೆ? ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲೆ? ನಾನು ಸಾಕ್ಷಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರಲೆ?'

ಆತನ ಆಪ್ತ ಗೆಳತಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಯಂಗ್ ಹೇಳಿದಳು: ‘ಇಲ್ಲ, ನೀನು, ನೀನು ಏನಾಗಿದ್ದೀಯೋ ಅದಾಗಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಲೇ ಕೂಡದು.' ಆತನ ಮುಖ ತಿಳಿಯಾಯಿತು. ‘ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ನಾನು ಆ ಹಣ ಪಡೆಯಲೇ ಬೇಕು ಎಂದು. ನಾನು ಆ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದೇ ಆದರೆ ಆ ಪುಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಾನು ಎಂದೆಂದೂ ಬಿಚ್ಚಲೇ ಕೂಡದು.'

ಅನಂತರ ಆತ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕಾಗದದ ಚೂರಿನ ಮೇಲೆ ನಿದಾನವಾಗಿ ಬರೆದ: ‘ನಿನ್ನ ಉಡುಪಿನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕೊಳೆಯಾದ ಕೈಯನ್ನು ಒರೆಸಿದವನು ಆ ಉಡುಪನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ. ಅವನಿಗದು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ನಿನಗಂತೂ ಅಲ್ಲ!'

ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ! ನಂತರದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯ ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಆತನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶೇಷ ಭೋಜನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನದು ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರವಾದ್ದರಿಂದ ಡಬ್ಬಿಯೂಟದಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತಿಹೊಂದಿದೆ! ಆ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುವುದು ವ್ಯರ್ಥವೆನಿಸಿದರೂ ಆತನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದೆ!

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿಲುವು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ ನನಗನಿಸುವಂತೆ ಈಗ ಹಣವನ್ನಂತೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದೇ ತೀರುವೆನೆಂದು ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲಳಾಗುವುದೆಂದರೆ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದೇ ನೀಡಿರುವ ಹಣವಾದ್ದರಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಚತುರೋಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೆಯದನ್ನೇ (ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ ಮತ್ತು ದಂಡ) ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಭಲರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ (ರೌಡಿಸಂ!) ಅವರ ಮೂಲಕ ಹೋರಾಡಬೇಕು. ನನ್ನದು ಹೇಡಿಯ ಲಕ್ಷಣ ಎನಿಸಿದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಣದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾ.....ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯರಾದ ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆ. ಆದರೆ ಖಲೀಲ್ ಗಿಬ್ರಾನ್ ತನಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದ, ತನ್ನದೇ ಆಗಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದು ತನ್ನ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ! ಮೊದಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯು ‘ಪ್ರವಾದಿ' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಗಿಬ್ರಾನ್ ಎದುರು ಹಿಡಿದು ಹಾಗೆ ಕೇಳಿದ್ದು ಒಂದು ರೀತಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೇಲ್ ತಂತ್ರವಲ್ಲವೇ ಎನಿಸಿತು. ಅವರ ಗುರಿ ಇದ್ದದ್ದು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು! ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ ಗಿಬ್ರಾನ್ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯಯುತ ನಿಲುವಿನಿಂದ ತನ್ನತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಗಿಬ್ರಾನ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಓದಿದ್ದು ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ನಮ್ಮ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಕೊಟ್ಟರೆ ಕೊಡಲಿ. ಈಗಾಗಲೇ ಆತ ವರ್ತಿಸಿ ತೋರ್ಪಡಿಸಿರುವ ತನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಂದ ಹಣ ಹಿಂತಿರುಗಿರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತೇ ಸರಿ. ನಾನಂತೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬೇಡವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ಸರಿಯೋ? ತಪ್ಪೋ? ತೀರ್ಮಾನ ನಮ್ಮನಮ್ಮ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು!

ಯುಗಾದಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯುಗಾದಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು. ಸರ್ವರಿಗೂ `ಶ್ರೀಕರ' ಸುಖ, ಶಾ೦ತಿ, ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು೦ಟುಮಾಡಲಿ.

ಮನದ ಅಂಗಳದಿ..................೩೩. ಅವಕಾಶ

ಚಲಿಪಾರಣ್ಯದ ಪಕ್ಷಿಗೊಂದು ತರುಗೊಡ್ಡಾಗಲ್ ಫಲಂ ತೀವಿದಾ|
ಮರಗಳ್ ಪುಟ್ಟವೆ ಪುಷ್ಪಮೊಂದು ಬಳಲಲ್ ಭೃಂಗಕ್ಕೆ ಪೂವಿಲ್ಲವೆ||
ನಿರುತಂ ಸತ್ಕವಿಗೋರ್ವ ಗರ್ವಿ ಪುಸಿಯುತ್ತಂ ಲೋಭಿಯಾಗಲ್ ನಿಜಂ|
ಧರೆಯೋಳ್ ದಾತರು ಪುಟ್ಟರೇ ಹರಹರಾ ಶ್ರೀ ಚನ್ನ ಸೋಮೇಶ್ವರಾ||

‘ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗೆ ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮರವು ಹಣ್ಣು ಬಿಡದೆ ಹೋದರೆ ಹಣ್ಣುಳ್ಳ ಬೇರೆ ಮರಗಳು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂ ಬಾಡಿಹೋದರೆ ತುಂಬಿಗೆ ಮಧುವಿರುವ ಬೇರೆ ಹೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವನೋ ಒಬ್ಬನು ಗರ್ವದಿಂದ ಸತ್ಕವಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತ ಜಿಪುಣನಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಕವಿಗೆ ದ್ರವ್ಯ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಿಕ್ಕುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇ?' ಎನ್ನುವ ತಾತ್ಪರ್ಯದ ಈ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕವನ್ನು ನಾನು ಬಹುಷಃ ೭ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ನೆನಪು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನನಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ತುಂಬಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಶ್ರಯ ಅಥವಾ ಧನಿಕರ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೇ ಒಬ್ಬ ಕವಿಗೆ ಬದುಕುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದರೊಟ್ಟಿಗೇ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಅಹಂಕಾರಿಯು ಆಶ್ರಯ ಕೊಡದಿದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯಮೇಲೆ ಆಶ್ರಯದಾತರು ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲವೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಕವಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನೂ ನೀಡುವಂತಿದೆ.

ಬರೆಯುವುದರಿಂದಲೇ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅನೇಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಜೀವನ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪೂರೈಸಿದ ಮಹನೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಂತಸಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಲು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಕನಸು ಏನಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅದನ್ನೇ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಸನ್ಮಾನ, .....ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ಮೂಲತಃ ನಮ್ಮ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಆನಂದ ನಗಣ್ಯವಾಗಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರೊಟ್ಟಿಗೇ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮರೆಯಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ‘ಅಹಂ'ಭಾವವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಾರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆ.

‘ಅವಕಾಶ'ಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಲರದೇ ಮೇಲುಗೈಯಾಗಿಬಿಡುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮತನವನ್ನೇ ಮರೆತು ಇರುವ ಅವಕಾಶಗಳೆಲ್ಲಾ ತಮಗಾಗೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು ಎನ್ನುವಂಥಾ ಅವಕಾಶವಾದಿಗಳ ಪಡೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತಮಗೆ, ತಮ್ಮವರಿಗೆ ಹೊಂದುವಂಥಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ!

‘ಅವಕಾಶ' ವಂಚಿತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳೇ ನಿರಾಶರಾಗದಿರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತೆಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಗಲಾರದೆಂದು ಚಿಂತಿಸದಿರಿ. ಆ ‘ಅವಕಾಶ'ವೆನ್ನುವುದಾದರೂ ಯಾವುದು? ಕೇವಲ ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ಹಪಹಪಿಯೇ? ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಆನಂದ ದೊರೆಯುವುದೆ? ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯಾಗುವುದೇ? ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕವಿ ಕುವೆಂಪುರವರು ‘ಕೀರ್ತಿಶನಿ ತೊಲಗಾಚೆ' ಎಂದಿರುವುದು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಇರಬಹುದು.

ನನ್ನ ‘ಗರಿಕೆ' ಕವನದಲ್ಲಿ ‘ಒಂದಾದರೂ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೆ ಆಕಾಶಕ್ಕೇರುವೆನೆಂದು ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಾ.....'ಎನ್ನುವ ಸಾಲಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಹಂಬಲವೂ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ‘ನನ್ನನ್ನೇನಾದರೂ ಓದಿಸಿದ್ದರೆ ದೊಡ್ಡ ಆಫೀಸರೇ ಆಗ್ತಿದ್ದೆ' ಎಂದು ಕೊರಗುವುದು, ರಾಜಕಾರಿಣಿ ‘ನನಗೇನಾದರೂ ಟಿಕೆಟ್ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೇ ಆಗುತ್ತಿದ್ದೆ.' ಎನ್ನುವುದು..... ಇವೆಲ್ಲಾ ಸಾದಾರಣವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಮಾತುಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಏನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲದುದಕ್ಕಾಗಿ, ಕಳೆದು ಹೋದ ಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವುದು, ಯಾರಿಂದಲೋ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತೆಂದು ಹಲುಬುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಬಾಲಿಷತನವಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನದಾಗಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲವೆ? ನನ್ನದೇ ಆಗಬೇಕೆಂದುಕೊಳ್ಳಲು ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯೋಗ್ಯತೆಯಾದರೂ ಏನು? ತಾನೊಬ್ಬನೇ ದಾತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ ಅದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಲ್ಪತನವೇ ಆದೀತು. ನಿಜವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನನ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶ ನನಗಾಗೇ ಕಾದಿರಲೂ ಬಹುದು. ಎಂದು ಅವಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಮೂಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದೂ ಬೇಡ.

ಈ ಬದುಕೇ ನಮಗೊಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿಶ್ವ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರು ನಮಗೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೊರಗುವುದು ಬೇಡ. ನಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೋ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೋ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅದರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಆತ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡಿಯಿಡೋಣ. ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮದಾಗಲೇ ಬೇಕಾದ ಅವಕಾಶ ನಮ್ಮನ್ನರಸುತ್ತಾ ಬಂದೇಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕೂರುವುದು ಬೇಡ.

`ಪ್ರತೀಕ್ಷೆ'ಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಯಿತು

28-03-2011 ಕ್ಕೆ ನನ್ನ `ಪ್ರತೀಕ್ಷೆ'ಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ಗೆ ಬಂದು ನಾನು ಬರೆದ `ಹನಿ', `ಲಲಿತ ಪ್ರಬ೦ಧ', ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಕವನಗಳನ್ನು ಓದಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ನನ್ನನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನಂತಾನಂತ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹೀಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿರಲಿ ಇಂದು ಆಶಿಸುವೆ.

ಹನಿಗಳು

ಮುಕ್ತ
ತಿಂದಷ್ಟೂ ಅತೃಪ್ತ
ಹೊಟ್ಟೆಬಾಕ ಹುಳುವಿಗೂ
ವೈರಾಗ್ಯ,
ಸೆರೆ
ಕೊಶದಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿ,
ಫಲಿಸಿತು
ಸತತ ಮೌನ
ಧ್ಯಾನದ ಭಾಗ್ಯ,
ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು
ಚಿಟ್ಟೆಯಾಗಿ!

ಸಂಬಂಧ!
ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರಂತಲ್ಲ
ಒಂದನೊಂದು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ
ಒಮ್ಮೆ ಅಗಲಿದರಂತೂ
ಮತ್ತೆಂದೂ
ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ!

ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಶಿರವೊಡ್ಡಿ
ಧರೆಗೆ ತಂಪನೀಯುವ
'ಮರ'
ಪರೋಪಕಾರಿ
ನೆತ್ತಿಗೆ ಸುಡುಬಿಸಿಲು
ಕಾಲಡಿ ಚಲಿಪ ನೆರಳಿನ
'ರೈತ'ನದೋ
ಸದಾ
'ಹಸಿದ'
ಒಡಲುರಿ.

ಉತ್ಕಟ
ಪ್ರತಿ ದು:ಖದ
ಆಳದಲ್ಲಿಯೂ
ಮತ್ತೊಂದು
ದು:ಖದ
ಭೋರ್ಗರೆತ!

ಆಶಾವಾದಿ
ಸುಳಿ ಆಳಕೆ
ಸೆಳೆಯುತಿದ್ದರೂ
ಬಳಿ ಬಂದ
ಮರದ ತುಂಡನು
ಬಿಗಿದಪ್ಪುವ ಜೀವ!